-Phạm Ánh Linh (Phó Chủ Tịch Văn Hóa Giáo Dục, Cộng Đồng Người Việt Tự Do Úc Châu /NSW)-

Trong không khí đau buồn nhưng sôi sục của Tháng Tư Đen, người Việt nhận thức được rằng CSVN là kẻ thù chung của dân tộc, vì chúng đang bán nước cho ngoại bang và đang hủy hoại các giá trị tinh thần, đạo lý của người Việt chân chính trên mọi lãnh vực. CSVN gần đây đã ra những chỉ thị tấn công vào cộng đồng hải ngoại trong lãnh vực văn hóa nghệ thuật và giáo dục. Chúng sử dụng nhiều phương cách khác nhau để bôi nhọ chính nghĩa tự do của người Việt. Casula Powerhouse Arts Centre (CPAC) là một trong những trung tâm mà Cộng Đồng Người Việt Tự Do Úc Châu /NSW (CĐ) đã và đang chú ý quan tâm đến.

CĐ đã liên tiếp phản đối CPAC suốt trên 10 năm qua, và đặc biệt, đã cùng khoảng 1,000 đồng hương biểu tình ngày Thứ Bẩy 4/4/2009, chống CPAC và cả Hội Đồng Thành Phố Liverpool khi CPAC khai mạc cuộc triển lãm lấy tên “Nam Bang!”.

Sau cuộc biểu tình này, một số đồng hương tại Sydney (không tham dự biểu tình) đã thắc mắc về nguyên nhân của sự chống đối của CĐ, bởi vì đã có những nghệ sĩ người Việt tham gia, và cuộc triển lãm cũng có các tác phẩm nghệ thuật và cả âm thanh liên quan đến VNCH.

Trong bài viết này, chúng tôi nêu lên lý do chống đối của CĐ và đồng hương tham gia biểu tình, đồng thời, nêu lên những điểm từng gây thắc mắc đối với quý độc giả.

Tại sao CĐ kêu gọi biểu tình chống đối CPAC vào ngày khai mạc Nam Bang! 4/4?

Cuộc triển lãm “Nam Bang!” (từ tháng 4 đến tháng 6/2009) là sự tiếp nối của cuộc triển lãm “Viet Nam Voices” do CPAC tổ chức vào tháng 2 và 3/2009. Cuộc triển lãm “Viet Nam Voices” nguyên thủy đã thực hiện cách đây hơn 10 năm, đã đi chu du các tiểu bang và nay trở về Sydney triển lãm lại. Lý do CĐ phản đối là:

1) Hầu như toàn bộ các cuộc triển lãm này có tính cách thiên vị, thiên cộng, không công bằng, không nói lên thực chất của cuộc chiến tranh Việt Nam là một cuộc chiến TỰ VỆ, chống lại chiến lược bành trướng chủ nghĩa CS vào miền Nam của Hà Nội, một cuộc chiến để bảo vệ các nguyên tắc dân chủ nhân quyền mà mọi người cần để sống yên lành.

2) Đường lối thiên cộng của CPAC từ hơn 10 năm nay trong nhiều cuộc triển lãm.

3) Thái độ coi thường người Việt tỵ nạn của CPAC.

Mặc dù đã có những đối thoại, gặp gỡ CPAC suốt 10 năm qua (luôn luôn do CĐ chủ xướng) với các phái đoàn CĐ do Luật Sư Võ Minh Cương, Kỹ Sư Phan Đông Bích hướng dẫn các năm trước đây, và do Luật Sư Võ Trí Dũng hướng dẫn vào những ngày tháng trước ngày khai mạc Viet Nam Voices 2009, qua đó CĐ nêu lên những đau thương, những xúc phạm mà người Việt cảm nhận về cuộc triển lãm. Mặc dù vậy, vào buổi họp ngày 30/3/09, trước mặt 4 vị Chủ Tịch CĐ suốt 10 năm qua (Ls Võ Minh Cương, Bs Nguyễn Mạnh Tiến, Ls Nguyễn Văn Thân, Ls Võ Trí Dũng) và quý vị trong Hội Đồng Tư Vấn Giám Sát và Ban Chấp Hành CĐNSW, bà Thị Trưởng Liverpool Wendy Waller vẫn lạnh lùng tuyên bố: “I feel comfortable with the exhibition, and I don't have to tell you who are the Vietnamese who were consulted” (Tôi cảm thấy hài lòng với cuộc triển lãm, và tôi không cần phải cho quý vị biết những người Việt nào đã được tham khảo).

Chừng ấy những thái độ của CPAC và của Liverpool Council đã đủ để đồng hương phẫn nộ và tham gia cuộc biểu tình chống CPAC vào ngày khai mạc triển lãm “Nam Bang!”, 4/4/2009.

Tại sao có Cờ Vàng trong buổi triển lãm Viet Nam Voices mà CĐ lại lên án là phản chiến?

Ngược dòng thời gian, cách đây hơn 10 năm, CPAC có tham khảo, mời gọi sự hợp tác của CĐ NVTD NSW để tổ chức triển lãm Viet Nam Voices lần đầu.

Vào năm 1997, ông Con Gouriotis, Curator (người điều hợp cuộc triển lãm), và ông Adam Lucas, Arts Manager (người chịu trách nhiệm về mặt nghệ thuật cho cuộc triển lãm) của Trung Tâm Nghệ Thuật Casula Powerhouse Arts Centre (CPAC) đã gặp tôi, mà ông biết qua các sinh hoạt văn hóa, xã hội Úc Việt, vì tôi là một nhân viên xã hội làm việc cho nhiều bộ, sở, các cơ quan khác nhau trong và ngoài chính phủ Úc. Ông cho biết CPAC dự trù tổ chức một cuộc triển lãm mang tên “Viet Nam Voices” để nói về chiến tranh VN, nhấn mạnh vào thời điểm Quân Đội Hoàng Gia Úc tham chiến, tức là từ 1967 đến 1972. Tôi có hỏi là ông có bàn thảo với Ban Chấp Hành CĐ NVTD không. Ông cho tôi biết là ông đã tham khảo với Ls Võ Minh Cương (lúc đó là Chủ Tịch CĐ NSW), ông Võ Đại Tôn và sẽ còn tham khảo thêm với các ông Văn Tấn Thạch, Bs Nguyễn Mạnh Tiến v.v... và các nhân sự khác để đóng góp bài viết hoặc tham gia thuyết trình trong các buổi hội thảo trong thời gian triển lãm Viet Nam Voices 1997. Ông cho biết ông có mời các nghệ sĩ Vi Phát, Nguyễn Tư, La Thảo Nhi v.v... để đóng góp phần tranh ảnh. Ông cũng cho biết sẽ mời “phía bên kia” gồm có Bùi Kim Chi v.v…. và nhóm phản chiến người Úc, vì khi nói đến chiến tranh Việt Nam tại nước Úc dân chủ thì phải nói đến cả mọi phía.

Tôi còn gợi ý với họ và nhấn mạnh rằng, thời gian 67-72 có một biến cố quan trọng, đó là Tết Mậu Thân, vì vậy cuộc triển lãm phải có trưng bầy và nói về biến cố này. Đồng thời phải đề cao chiến thắng Long Tân của quân đội Hoàng Gia Úc. Ngoài ra, tôi cũng đề nghị rằng: hình ảnh, bài vở về hậu quả của chiến tranh là làn sóng vượt biên, cũng phải có. Nhất là, phải có lá cờ vàng ba sọc đỏ. Các điều trên ông đồng ý cả, nhưng đến đây thì ông Con từ chối, ông không đồng ý đưa lá Cờ Vàng vào cuộc triển lãm và đòi rằng nếu đưa lá cờ vào thì phải là một tác phẩm nghệ thuật. Từ đó, tôi đã tìm cách liên lạc với nhiếp ảnh gia Nguyễn Ngọc Hạnh (từ Hoa Kỳ) và xin mượn bức tranh “Vá Cờ”. Tôi cũng đã nhờ cô Kim Nhạn tại Sydney thực hiện bức tranh nghệ thuật “Lá Cờ Vàng Nở Hoa” hay “Vietnam Flag in Blossom” bằng các bông hoa cúc vàng làm nền và hoa thược dược làm ba sọc đỏ. Đó là những điều được thỏa thuận giữa tôi với ông Con Gourioutis và Adam Lucas.

Đến khi cuộc triển lãm khai mạc thì có hình lá cờ Mặt Trận Giải Phóng Việt Nam nửa xanh nửa đỏ, riêng một mình, kích thước khoảng 1m x 80cm như một lá cờ bình thường, được trưng bày ngay tại một vị trí rất thuận lợi để người thưởng ngoạn thấy. Ở ngoài cửa nhìn vào, người xem thấy như lá cờ MTGPVN này đặt ở trên bức tranh Cờ Vàng bằng hoa kết lại. Cờ đỏ sao vàng thì rải rác trong các bức hình, bức tranh.

Đi một vòng thì tôi chẳng thấy hình thảm cảnh Mậu Thân và hình chiến thắng Long Tân đâu. Người Việt Nam thưởng ngoạn sẽ đau lòng lắm. Tôi đã nhận thấy sự bất công và thiếu thành thực của CPAC.

Sau đó, vài vị trong Ban Chấp Hành CĐ và cá nhân tôi đã gặp ông Con và trách ông về sự thiếu công bằng trên, và đề nghị ông sửa đổi, thêm bớt trong cuộc triển lãm đó và từ nay, nếu có những đề án gì liên quan đến Việt Nam, thì xin ông cho chúng tôi có ý kiến trước khi thực hiện để tránh những đau thương cho người Việt thưởng ngoạn. Ông đã bằng lòng, nhưng từ đó (1997) đến cuộc triển lãm lần này (2009), CPAC không hề tiếp xúc với CĐ NVTD NSW. Chỉ có vài lần gặp gỡ do CĐ chủ động, mỗi lần gặp gỡ, ông Con đều nhắc lại lời hứa sẽ tham khảo CĐ cho những đề án sau!

Những dấu hiệu nào mà CĐ cho là thân cộng, phản chiến?

Trong Viet Nam Voices, có vài bức tranh nói lên các chiến thắng của Quân Lực VNCH, tuy nhiên, theo nhận xét khách quan, những bức tranh “thuận lợi” cho Miền Nam chỉ là phần rất ít của hàng ngàn tác phẩm trong cuộc triển lãm, và chỉ để “làm cảnh”. Toàn bộ cuộc triển lãm đã gây ấn tượng xấu cho miền Nam, hoàn toàn không nói lên chính nghĩa của cuộc chiến là: một cuộc chiến tự vệ chống lại cuộc chiến xâm lăng do người cộng sản gây ra. Nếu người cộng sản miền Bắc không gây nên cuộc chiến thì đâu có chiến tranh Việt Nam. Người thưởng ngoạn không cảm thấy được điều này mà chỉ thấy: chiến tranh, giết chóc, quân đội Mỹ và quân đội Miền Nam ngây ngô theo Mỹ, tàn ác, quân miền Bắc oai hùng bảo vệ đất nước chống giặc Mỹ ngoại xâm.

Các tác phẩm nghệ thuật hay những tài liệu, những hình ảnh phản chiến hằng hà sa số, lớn nhỏ đủ cỡ, chiếm tuyệt đại đa số những tác phẩm triển lãm. Đứng ở dưới nhà nhìn lên suốt tầng lầu 1, nguyên một dẫy, chỉ toàn những hình ảnh của nhóm phản chiến Úc, những khẩu hiệu, những cuộc xuống đường tại Sydney, Melbourne trong thời kỳ Quân Đội Hoàng Gia Úc tham chiến, những tấm hình nạn nhân chất độc màu da cam v.v….

Trong triển lãm Nam Bang! còn rõ ràng mức độ phản chiến hơn nữa. Trước hết, tờ quảng cáo của triển lãm Nam Bang! giới thiệu: Đây là triển lãm về chiến tranh Việt Mỹ (Vietnamese American War)!!! nghĩa là chỉ có CS miền Bắc đánh Mỹ, y như khẩu hiệu “chống Mỹ Cứu Nước” của Việt cộng. Quân đội miền Nam thì không hiện diện trong lời quảng cáo này!!! Theo lời tường trình của những người đã vào xem cuộc triển lãm Nam Bang! có những phần chính như sau: Phòng giam (Chuồng Cọp) tại Côn Đảo với lời trích dẫn là: “chính quyền VNCH và Mỹ đã sử dụng để hành hạ những người chống chiến tranh”, bức tranh nói về tội ác của lính Mỹ đối với người miền Nam thì được mô tả là “chuyện xảy ra bình thường” (standard operational procedure), hình chụp các nữ cán bộ VC đứng trước bàn thờ gia tiên với hình của Hồ Chí Minh trên bàn thờ, hình và bài phỏng vấn Huỳnh Tấn Mẫm kể lại tội ác của VNCH, hình của một em bé bị dị tật vì chất độc da cam vân vân…

Trong Nam Bang! hầu như không có một bức tranh nào nói về tội ác của Việt Cộng.

Vì thế, Thượng Nghị Sĩ Tiểu Bang NSW Charlie Lynn, một cựu chiến binh Úc tham chiến tại Việt Nam, sau khi đã tham dự buổi khai mạc triển lãm Nam Bang! ngày 4/4 đã phải viết ra rằng: “Tôi nhận thức được chính những gì mà Casula Powerhouse không nhắc đến mới thật sự là một sự xúc phạm”.

Có một bức tranh rất phản chiến , đó là bức Tranh “Hình Ảnh Một Người Chết” của tác giả Ray Beattie vẽ lại cảnh Tướng Nguyễn Ngọc Loan kề súng vào màng tang của tên Việt Cộng Nguyễn Văn Lém trong Tết Mậu Thân tại Sài gòn, sau khi tên này hạ sát dân lành. Nét mặt sợ hãi của tên Việt cộng này muốn tố cáo sự tàn ác của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Tấm hình này do phóng viên chiến trường người Mỹ, Eddie Adams, thuộc nhóm phản chiến chụp. Tấm hình này, cùng với tấm hình bà Phan Thị Kim Phúc, lúc đó là một bé gái 9 tuổi chạy loạn vào năm 1972 do Quân Đội VNCH thả bom Napalm tại Trảng Bàng, trên mình không một mảnh áo, hai tấm hình này đã là biểu tượng mà nhóm phản chiến dùng để kêu gọi cả thế giới chống lại chiến tranh Việt nam. Hai tấm hình này đã được giải thưởng quốc tế Pulitzer và đã dẫn đến sự phẫn nộ của thế giới, đưa đến việc Mỹ phải rút quân ra khỏi chiến trường Việt Nam. Nhiều bài phân tích đã bênh vực hành động này của Tướng Loan, vì trong hoàn cảnh lúc đó Tướng Loan phải hạ sát tên Việt Cộng này để cứu dân lành. Cách đây vài năm, trước khi tướng Loan mất vì tuổi già tại Hoa Kỳ, chính anh phóng viên chiến trường Eddie Adams đã xin lỗi tướng Loan, bầy tỏ sự hối hận thống thiết vì đã phổ biến tấm hình này khiến cho đám phản chiến thắng thế đưa đến cuộc vượt biên đầy nước mắt của người Việt Nam. Ông đã quay trở ngược lại, phản đối những người phản chiến khi xưa. Coi như thế giới, qua sự hối hận của tác giả, đã xếp lại tấm hình này. Như vậy, cuộc triển lãm Viet Nam Voices 1997 và 2009, khi đặt bức tranh này - với kích thước lớn, khoảng 2m x 2.5m - vào vị trí tốt đẹp nhất của phòng đầu tiên, đã mang ẩn ý gì nếu không phải là vẫn tiếp tục ca ngợi nhóm phản chiến?

Tác giả của bức tranh này, ông Ray Beattie, một cựu chiến binh Úc trong cuộc chiến Việt Nam, thuộc nhóm phản chiến, tại buổi Xem Trước (Preview) ngày 29/1/09, vẫn to tiếng với Thượng Nghị Sĩ David Clarke để bênh vực thái độ phản chiến của ông. Ngay sau buổi Preview, Thượng Nghị Sĩ David Clarke đã bị CPAC và bà Thị trưởng Hội Đồng thành phố Liverpool, Wendy Waller tấn công một cách bất công trên tờ Sunherald.

Có bức tranh đề cao tử sĩ Úc, sao CĐ lại vẫn phản đối?

Bức tường “Names From The Book Of The Dead” với rất nhiều hình các chiến binh Úc tử trận trên chiến trường Việt Nam. Trọn bức tường với các hình nhỏ của các tử sĩ Úc trên chiến trường Việt Nam, kích thước bằng nhau, đặc biệt có hình chiến binh Denis Trew, là tác giả của tác phẩm nghệ thuật này, được phóng đại, nổi bật. Ông Denis Trew hiện nay còn sống, tức là được đặt để vào danh sách tử sĩ một cách sai lầm. Qua bài viết của ông Denis Trew trong tập kỷ yếu (catalogue) dầy gần 200 trang (được phát cho những người tham dự triển lãm), để cắt nghĩa tác phẩm này, ông không hề khen tặng, thương tiếc hay cám ơn các tử sĩ. Ngược lại, ông nêu lên những bất công, mà chính phủ Úc đã dành cho chiến binh Úc khi họ sống sót trở về. Ông mô tả cuộc sống dằn vặt, đầy ác mộng, tưởng như điên cuồng mà các binh sĩ Úc, đã hy sinh cũng như đang còn sống, đã phải trải qua vì chiến tranh Việt Nam. Không nói đến sự cao quý bảo vệ những giá trị dân chủ nhân quyền cho một nước bị xâm chiếm. Hiểu như vậy thì việc “bức tường tưởng niệm” này rất đau đớn cho hương hồn các tử sĩ.

Có gì trong bức hình Hồ Chí Minh mà phản đối?

Trước hết, đối với người Việt tỵ nạn và những người yêu chuộng Tự Do thấy hình HCM là thấy tội ác. Đây là một bức hình được cấu tạo bởi nhiều tấm hình khuôn mặt HCM thu nhỏ, đặt gần nhau thành hàng, trên những hàng chữ viết tay từ bản di chúc của Hồ. Rải rác trên bức tranh có những đóa hoa hướng dương. Ban Tổ Chức triển lãm cắt nghĩa rằng đây là bức tranh làm giảm giá trị của Hồ (vì dùng những tấm hình thu nhỏ).

Tuy nhiên, nếu thực sự muốn giảm giá trị thì trước hết phải gạch chéo mặt HCM. Đằng này đã không gạch lại còn thêm các đóa hoa hướng dương tô điểm. Dù ban tổ chức triển lãm có bào chữa thế nào thì cũng không hợp lý được vì tấm hình này được dùng để minh họa cho một bài viết trong cuốn kỷ yếu ca ngợi các phụ nữ can đảm miền Bắc đã chọn Hồ Chí Minh làm thần tượng (như hoa hướng dương hướng về mặt trời), đã xâm nhập vào chiến trường miền Nam, đã làm người tình, người tớ để len lỏi làm gián điệp trong nhà các tướng, tá miền Nam. Đặc biệt, bài viết này tả rõ nét sự dã man của binh sĩ VNCH đã giết các phụ nữ này trên chiến trường, hãm hiếp và quăng các bộ phận sinh dục trên bãi cỏ. Đây là một sự bôi bác quân đội VNCH một cách ghê rợn và tinh vi.

Tại sao CĐ lại đòi CPAC tham khảo cho một triển lãm nghệ thuật mà đáng lẽ Ban Tổ chức triển lãm chỉ cần tham khảo ý kiến của các nghệ sĩ mà thôi?

Đối với thắc mắc này, giả sử như triển lãm về các holocaust (phòng hơi ngạt mà quân Phát Xít Đức dùng để giết hại hàng triệu người Do Thái) mà không tham khảo những nạn nhân Do Thái còn sống sót và đang cư ngụ tại Úc thì bạn nghĩ sao? Thêm nữa, nếu các nạn nhân Do Thái này bầu ra một cơ cấu đại diện cho họ, thì các cuộc triển lãm về holocaust có nên tham khảo với cơ cấu này không? Đương nhiên là nên.

BCH CĐ là một cơ cấu có tầm vóc được các hội đoàn, đoàn thể và đồng hương bầu và tín nhiệm qua lá phiếu trong các kỳ bầu cử mỗi hai năm. Cơ cấu này được công nhận bởi chính phủ Úc ở cấp Liên Bang, Tiểu Bang, và địa phương cũng như các cộng đồng sắc tộc và các tổ chức khác. Cơ cấu này được các đơn vị trên tham khảo về nhiều vấn đề như văn hóa, nghệ thuật, giáo dục, xã hội, di trú, tội phạm, an ninh, nhân quyền v.v… Do đó, việc CPAC nên tham khảo với cơ cấu đại diện này là một chuyện thường tình và dễ hiểu.

Đặc biệt, những đề tài rất tế nhị liên quan trực tiếp đến nhiều người trong cộng đồng người Việt tỵ nạn cộng sản Việt Nam lại càng nên được tham khảo cặn kẽ để tránh gây thêm đau thương cho những nạn nhân của chế độ CSVN.

Chủ đề của cuộc triển lãm này không chỉ thuần túy nghệ thuật mà mang tính cách lịch sử và chính trị. CPAC còn quảng cáo kêu gọi các trường học tổ chức các buổi thăm viếng để học sinh có thể nghiên cứu và sử dụng tài liệu cho môn lịch sử cận đại (modern history) được trưng bày tại cuộc triển lãm này. Một cơ sở giáo dục (như một cơ quan truyền thông) có trách nhiệm tôn trọng sự quân bình và công bằng, đặc biệt khi CPAC là một cơ sở văn hóa trực thuộc HĐTP Liverpool, nơi có nhiều người Úc gốc Việt sinh sống và đóng thuế (council rates).

Các cơ quan nhận tài trợ của chính phủ lại càng nên tham khảo cơ cấu CĐ cho các cuộc triển lãm hay sinh hoạt văn hóa nghệ thuật liên quan đến Việt Nam, nhất là vì con em chúng ta cần được hướng dẫn để hiểu biết về lịch sử một cách trung thực.

Họa sĩ La Thảo Nhi có bị hăm dọa phải tháo gỡ tác phẩm triển lãm không?

Bức tranh của họa sĩ La Thảo Nhi chiếm một diện tích khá lớn, cao khoảng 3 thước, bề ngang khoảng 2 thước, có vẽ bản đồ Việt Nam, các hình người dân, các cụ già, em bé cũng như quân nhân. Rải rác trên khắp ba miền trên bản đồ, đều ghi lại những câu nói bằng tiếng Việt, viết tay, mà cô thu lượm từ những người cô phỏng vấn. Tiếc thay, toàn là những lời oán trách chiến tranh, ta thán về những hậu quả chiến tranh như mất chồng, mất con, không muốn đi lính v.v... Không một câu nào nói lên chính nghĩa và sự hy sinh cao quý để bảo vệ tự do dân chủ mà người dân Việt đã và đang mong ước. Sau buổi Xem Trước (Preview) vào ngày 29/1/09, vào khoảng 7g chiều cùng ngày, theo đề nghị của BCHCĐ, tôi đã điện thoại đến họa sĩ - vì tôi là chỗ thân quen với họa sĩ qua sinh hoạt và việc làm - để cắt nghĩa rằng những lời ghi trên bức tranh đó rất xúc phạm đến những người thưởng lãm từng là chiến binh hoặc nạn nhân của cuộc chiến. Tôi chưa kịp đề nghị gì thì cô La Thảo Nhi đã phản ứng rất tự nhiên: “Vậy hả? Em không ngờ, em không muốn làm ai buồn đâu, em sẽ gọi ngay đến Ban Tổ Chức triển lãm nói họ remove (cất đi) ngay bức tranh em đi.” Có thể vì tuổi nhỏ, vì thiếu kinh nghiệm sống trong chiến tranh nên cô đã vô tình tiếp tay cho nhóm phản chiến, làm đau lòng người tỵ nạn thưởng ngoạn. Tuy nhiên, cô đã mau chóng hiểu ra vấn đề và không ngần ngại bỏ đi một tác phẩm đã từng tốn bao nhiêu công sức và tim óc, không phải vì cô sợ. Sợ ai đây? Qua điện thoại lúc đó, cô không tỏ vẻ sợ hãi chút nào, thái độ của cô chỉ là vì ý thức được điều sai trái, dù là vô tình của cô.

Ngày hôm sau, khoảng 9 giờ sáng, từ nhà, cô gọi điện thoại lại tôi, cho biết là Ban Tổ Chức triển lãm từ chối không remove (cất đi) bức tranh này. Và cô ấm ức cho biết là, ngay sau khi bỏ điện thoại xuống, cô sẽ đích thân đến Casula Powerhouse để đòi tận mặt Ban Tổ Chức cất bức tranh ấy đi. Sau khi về nhà, cô lại điện thoại tôi cho biết là cô đã phải quyết liệt lắm với Ban Tổ Chức, cuối cùng họ mới chịu cất bức tranh đi, và cô không tiếc nuối gì cả. Tôi cám ơn cô và cô nói: “Không sao đâu chị, em không muốn làm buồn người xem đâu.” Cô không tỏ vẻ gì là sợ sệt, vì tôi cũng có buộc cô làm gì đâu, mà chỉ giải bầy nhỏ nhẹ trong tinh thần chị em và tôn trọng tài nghệ. Chính cô tự ý muốn gỡ bỏ bức tranh sau khi hiểu ra rằng bức tranh ấy làm đau lòng người thưởng thức tranh của cô.

Thái độ của họa sĩ La Thảo Nhi rất đáng ca ngợi. Tôi mong rằng rồi sẽ có nhiều nghệ sĩ, những nhân tài VN, cũng sẽ như cô: Nếu trước đây vô tình, thờ ơ, thì nay đã hiểu ra chính nghĩa, họ sẵn sàng từ bỏ đi những việc làm trước đây để cùng tiếp tay với Cộng Đồng, phục vụ, nâng cao hình ảnh tốt đẹp của người Việt. Đây mới tạo được sức mạnh để còn giúp người dân trong nước sớm thoát khỏi hiểm họa cộng sản Việt Nam.

Sau buổi đó, tôi có vài lần đến nhà cô vì một chuyện không liên quan đến cuộc triển lãm này. Cô và gia đình vẫn vui vẻ với tôi như trước đây, không có gì là sợ hãi cả. Hiện nay, cô vẫn tiếp tục sáng tác và cộng tác trong những sinh hoạt văn hóa tại NSW trong tinh thần luôn dùng nghệ thuật để làm rạng danh người Việt.

Có người cho là CĐ đã cáo buộc CPAC và Liverpool Council một cách vô cớ, CĐ có nghĩ đến chuyện bị buộc tội mạ lỵ cá nhân hay tổ chức không?

Trước khi đi đến quyết định biểu tình và ra thông báo kêu gọi biểu tình, đại diện CĐ đã có 2 lần gặp mặt Ban Quản Trị CPAC, 1 buổi Xem Trước cuộc Triển Lãm (Preview), 1 buổi họp với Thị Trưởng Hội Đồng Thành Phố Liverpool và 3 phiên họp vào các ngày 4/2, 21/2 và 21/3 với sự tham dự của các Hội đoàn, Đoàn thể và đồng hương. Đây là quyết định chung của CĐ.

Thông báo cũng dựa theo một lá thư do bà Thị Trưởng Hội Đồng Thành Phố Liverpool ký vào ngày 22/12/2008, gởi đến Luật Sư Võ Trí Dũng, trong đó có đoạn như sau: “Using photographs and art created by Australian and Vietnamese war veterans, antiwar protesters, the Viet Cong and soldiers from the army of North Vietnam, Viet Nam Voices is a deeply moving and delicate journey through personal and unofficial histories of the Vietnam War” (Bằng cách dùng hình ảnh và nghệ thuật sáng tạo do những cựu chiến binh Úc Việt, những người phản chiến, Việt Cộng và những bộ đội của quân đội Bắc Việt thực hiện, cuộc triển lãm Viet Nam Voices là một hành trình sâu sắc, cảm động và tế nhị qua những câu chuyện cá nhân và lịch sử không chính thức về chiến tranh Việt Nam).

Tinh thần của đoạn văn này cho thấy cuộc triển lãm này không có bóng dáng của QLVNCH, mà chỉ có nhóm phản chiến, Việt Cộng và quân đội miền Bắc mà thôi. Mặc dù bà Thị Trưởng dùng chữ “Vietnamese war veterans”, nhưng các cựu quân nhân trong Hội Cựu Quân Nhân VNCH đều không hay biết gì cả, và trong những người Việt tham gia tổ chức cuộc triển lãm dường như không thấy bóng dáng người quân nhân QLVNCH nào xuất hiện công khai.

Chính vì vậy mà Thượng Nghị Sĩ Charlie Lynn, sau khi tham dự buổi khai mạc triển lãm “Nam Bang!” ngày 4/4/09 đã chia sẻ như sau: “Tôi nhận thức được chính những gì mà Casula Powerhouse không nhắc đến mới thực sự là một sự xúc phạm”. “Rõ ràng tất cả những thủ đoạn dã man, tàn nhẫn của bọn cộng sản đã được che giấu, phủi sạch khỏi cuộc triển lãm”. “Tôi ra về với một cảm nhận thật rõ rệt và mạnh mẽ rằng (cuộc triển lãm) chẳng qua chỉ là bàn đạp cho những kẻ thù ghét John Howard và những tên thân cộng để chúng thỏa chí thóa mạ bôi bẩn không hơn không kém”.

Ngoài ra, Úc là một quốc gia dân chủ, có tự do ngôn luận. Hiến pháp và luật pháp của Úc bảo đảm cho quyền tự do thảo luận và trình bày quan điểm chính trị (the right to free political discourse).

Trong phiên họp với Bà Thị Trưởng và Ông Tổng Giám Đốc Điều Hành, họ cho đại diện CĐ biết Casula Powerhouse Museum chỉ là một cơ sở của HĐTP Liverpool và mọi quyết định quan trọng đều do HĐTP Liverpool chủ xướng.

Tôi không phải là luật sư nhưng chưa bao giờ nghe qua một cấp chính quyền địa phương đòi kiện cử tri hoặc một nhóm cử tri về tội mạ lỵ bao giờ. Tôi nghĩ là các nghị viên của HĐTP Liverpool không có tư tưởng phản dân chủ đến mức độ đó.

Trong một lần “thương thuyết”, CPAC đã hứa là sẽ dành chỗ cho cộng đồng triển lãm 15 bức tranh về Mậu Thân và Thuyền Nhân và được phép trưng bày ngay trong phòng chính, tại sao CĐ không sử dụng cơ hội này để cuộc triển lãm trở nên có lợi cho chúng ta hơn?

Sau buổi Preview (ngày 29/1), BCHCĐ, mặc dù bận bịu tổ chức Hội Chợ Tết Kỷ Sửu 6, 7 & 8/2/09, đã đòi một buổi tiếp xúc với Hội Đồng Thành Phố Liverpool, (là cơ quan bảo trợ chính cho CPAC) trước khi cuộc triển lãm chính thức khai mạc vào ngày 7/2. Qua sự can thiệp của nghị viên Ned Mannoun, ông Phil Tolhurst, Giám Đốc Điều Hành tại Liverpool Council, đã nói rất “tỉnh bơ”, vừa nói vừa đi lùi vì bận chuyện khác, là: “CĐ muốn thì tôi sẽ nói Ban Tổ Chức triển lãm dành chỗ cho 15 bức tranh mà CĐ mang tới, nói về Tết Mậu Thân và cuộc sống tỵ nạn”. Lúc đó gần đến ngày mà cuộc triển lãm sẽ được mở cho công chúng (vào ngày 1 tháng 2, tức 1 tuần trước ngày chính thức khai mạc - 7 tháng 2).

Ba ngày sau buổi họp trên tại Liverpool Council, vào ngày 4/2, CĐ đã họp các Hội đoàn đoàn thể và quyết định không đưa bức tranh nào tham gia cả, bởi vì, một lần nữa, sẽ lại ... “làm cảnh” như 10 năm trước đây. Điều CĐ chống là đường lối thiên cộng của CPAC, thái độ coi thường CĐ, không tham khảo, dùng CĐ làm bình phong, chứ không phải từng cuộc triển lãm cá biệt. Chính CPAC phải nhận thấy điều họ làm là sai. Đáng lẽ họ phải xin lỗi đã khơi lại nỗi đau thương cho người Việt cư dân của thành phố Liverpool, và có biện pháp giảm bớt nỗi đau thương này, đằng này họ còn trách CĐ đã phản đối. Việc họ “bố thí” cho một góc vào giờ chót, thì CĐ không thể hợp tác được.

Giữa hai giải pháp: a/ Biểu tình, tẩy chay CPAC; b/ tham gia với CPAC để cố gắng làm sáng lên chính nghĩa của chúng ta, thì chúng ta nên chọn giải pháp nào? Trong một xã hội văn minh và tự do như tại Úc, có nhiều cách khác nhau để bày tỏ nguyện vọng như: tiếp xúc, viết thư, tổ chức hội thảo, tổ chức tâm tình, vận động chính giới, cầu nguyện, thực hiện thỉnh nguyện thư, biểu tình. Biểu tình luôn luôn là phương cách cuối cùng khi mọi phương cách khác đã không đạt hiệu quả mong muốn. Thường thì nhiều người trong cộng đồng chỉ thấy biểu tình mà không để ý lắm đến các vận động trước khi phải tổ chức biểu tình. Trường hợp này cũng vậy, Ban Chấp Hành Cộng Đồng đã làm các bước trên nhưng không được CPAC lắng nghe.

Tại Việt Nam, một nước kém văn minh vì đang bị một chế độ độc tài cai trị, người dân không có quyền bầy tỏ nguyện vọng. Trung Cộng xâm lấn đất nước một cách rõ rệt nhưng người dân không nói lên được tiếng nói của mình. Ở đây chúng ta có quyền nói lên tiếng nói của mình, và khi đã không được nghe thì biểu tình là phương tiện cuối cùng, dĩ nhiên là trong ôn hòa trật tự. Chính vì vậy, tham gia biểu tình là đóng góp phần mình vào những nỗ lực đòi hỏi chính đáng cho người Việt chúng ta.

Nhóm Tiền Vệ đã tham gia vào các hoạt động của CPAC. Cụ thể là những buổi thuyết trình về đời sống ngục tù ở Việt Nam, cuộc vượt biển tìm tự do của hàng triệu người Việt, và các sinh hoạt khác trong thời gian triển lãm. Theo CĐNVTD/NSW thì việc làm của nhóm Tiền Vệ là đáng khuyến khích hay đáng bị lên án?

Khi nhận xét về một cá nhân, một tổ chức, một cơ quan hay, ở đây, là một trung tâm văn hóa nghệ thuật, Cộng Đồng luôn luôn quan sát kỹ về đường lối và quá trình sinh hoạt lâu dài của cá nhân hay tập thể đó. Vì vậy, nếu hợp tác để “làm cảnh” cho một nhóm nào đó thực hiện ý đồ quá rõ ràng của họ, thì có nên không? Đương nhiên là không. Nhất là ý đồ đó lại đi ngược lại nguyện vọng của tuyệt đại đa số người dân Việt Nam trong và ngoài nước (tức là nguyện vọng không còn cộng sản bán nước hại dân nữa). Theo chúng tôi, chúng ta chỉ hợp tác với những cá nhân, những tổ chức rõ ràng, minh bạch lập trường, bởi vì người dân trong nước chỉ mong chúng ta làm như vậy mới sớm đem lại tự do dân chủ hạnh phúc cho quê hương. Những kiểu “lập lờ đánh lận con đen” thì cần được đề phòng tối đa. Đối với CPAC, CĐ đã quan sát trên 10 năm nay và đã kết luận qua nhiều cuộc họp với các Hội Đoàn, Đoàn Thể và đồng hương, rằng CPAC một chiều và thiên cộng.

Ngay cả người Úc, đặc biệt là Thượng Nghị Sĩ Tiểu Bang NSW Charlie Lynn, một cựu chiến binh tham chiến tại Việt Nam, cũng đã nhận ra điều này. Là người Việt Nam, việc nhận ra họ thiên cộng là một điều quá dễ dàng và hiển nhiên.

CĐNVTD/ NSW có nghĩ đến việc tổ chức một chương trình triển lãm tương tự của riêng cộng đồng để nói lên tội ác của cộng sản nhằm giáo dục thế hệ trẻ hay không? Cộng Đồng đã thực hiện riêng rất nhiều triển lãm nói về sự thật, sự trung thực về lịch sử Việt Nam để hướng dẫn các thế hệ sau, ví dụ như trong các lễ hội hay qua các sinh hoạt văn hóa kỷ niệm 25 năm, 30 năm định cư. CĐ sẽ tiếp tục thực hiện những cuộc triển lãm khác trong tương lai. CĐ sẵn sàng hợp tác với các trung tâm văn hóa nghệ thuật được chính phủ Úc tài trợ để thực hiện các cuộc triển lãm về lịch sử VN trong tinh thần tôn trọng sự thật.

CĐNVTD/NSW có những dự định gì đối với Casula Powerhouse Arts Centre trong tương lai?

Vấn đề này đã gây chú ý cho nhiều cơ quan và báo chí địa phương cũng như giới truyền thông Việt ngữ tại Úc và các nơi trên thế giới qua mạng lưới điện tử. Vì vậy, những dự định tương lai đối với CPAC sẽ phải được các Hội đoàn, Đoàn thể và đồng bào góp ý, đưa đến quyết định chung, giải quyết một cách rốt ráo. Cũng tương tự như ba cuộc họp với các Hội đoàn, Đoàn thể và đồng hương (các ngày 4/2, 21/2 và 21/3), những quyết định phải do tập thể đồng ý với đa số quá bán.

Các báo Úc tại các thành phố Liverpool, Fairfield và Bankstown (trong đó có Liverpool Leader, Liverpool Champion, South Western Rural Advertiser, Fairfield Advance, Canterbury- Bankstown Express) đã phỏng vấn vài đại diện CĐ và đã tường thuật cuộc biểu tình rất tốt đẹp, ôn hoà, trật tự và có ý nghĩa. Họ đã hiểu được nguyện vọng chính đáng của cộng đồng người Việt chúng ta.

Nói chung, CPAC là một cơ quan dùng tiền thuế của người dân thì phải phục vụ người dân với một thiện chí trong sáng.

Lời kết luận

Để kết thúc bài viết này chúng tôi xin được nhấn mạnh rằng:

Suốt trên 10 năm, cách làm việc của CPAC cho thấy họ chỉ sử dụng CĐ mình như một bình phong để thực hiện ý đồ thân cộng của họ. Họ được tài trợ từ chính phủ đến hàng triệu Úc kim. Họ muốn chứng tỏ là họ “phục vụ nhiều sắc dân khác nhau, trong đó có sắc dân Việt Nam”. Họ quên một điều quan trọng là nước Úc mở rộng vòng tay đón người Việt đến định cư là vì những người Việt này phải bỏ trốn CS. Họ không được dùng tiền thuế của dân để làm theo ý đồ “đánh bóng CS” của họ mà gây xúc phạm đến người dân đang đóng thuế để họ có những tài khoản thực hiện những cuộc triển lãm nghệ thuật này.

Không thể có thái độ “phi chính trị”, không thể nói “tôi không làm chính trị, tôi chỉ làm nghệ thuật “ khi dính dáng đến cộng sản Việt Nam. Thái độ đó tự nó là một sự chọn lựa chính trị rất bất lợi cho người dân Việt Nam đang mong chờ được giải thoát khỏi gông cùm cộng sản bán nước hại dân.

Đối với các văn nghệ sĩ, đặc biệt đối với các bạn trẻ, chúng tôi mong rằng quý vị, các em, các cháu, nhìn ra được nguyện vọng chính đáng của Cộng Đồng Người Việt Tự Do, hiểu được sự thật về cuộc chiến tranh chính nghĩa của miền Nam, một cuộc chiến vẫn còn đang tiếp diễn để sớm đem lại sự toàn vẹn lãnh thổ, và cuộc sống ấm no trong tự do và dân chủ cho người dân Việt Nam đang quá điêu tàn trên quê hương rách nát tả tơi. Tài nghệ, khả năng của các bạn luôn được trân trọng để làm rạng danh người Việt nơi hải ngoại, và nhất là để tiếp tay trong cuộc chiến với kẻ thù chung là CSVN, sao cho sớm có ngày quê hương được tự do dân chủ phú cường.

Sydney, Ngày 4 tháng 5 năm 2009